1 сәуір 2015

Алматыда 12 наурызда өткен банктік сектор мен сақтандыру компанияларына арналған Бірінші Еуразиялық инвестициялық форум шеңберінде тәуекел-менеджмент жүйесін қалыптастыру жөніндегі жаңа қағидалар талқыланды, ал жаһандық АТ-көшбасшылары үлкен көлемді деректерді өңдеу, жіктеу және болжамды талдау үшін озық шешімдерді ұсынды. 

Іс жүзінде барлық ұйымдар қолайсыз оқиғалар санын төмендету және қойылған мақсаттарға қол жеткізу үшін тәуекелді бағалау қажеттілігіне тап болуда. Банктердің және барлық қаржылық сектордың алдындағы қазіргі жағдайларда тәуекелдерді тиімді басқару, сондай-ақ үлкен көлемді ақпаратты талдау негізінде шешімдерді жедел қабылдау қажеттілігі, инновациялық тәжірибені енгізбей, аттап өту мүмкін еместігі ең өткір мәселе болып отыр.

 «Тәуекелдерді тиімді басқару және оның халықаралық стандарттарға сәйкестігі банктердің тұрақты және ұзақ мерзімді жұмыс істеуін қамтамасыз етудің және инвесторлардың шешімдер қабылдауының негізгі факторларының бірі болып табылады», - деп мәлімдеді Әнуар Бәкіров, ҚР Ұлттық Банкі Қаржы ұйымдарын инспекциялау департаментінің өкілі. Өз сөзінде ол қазақстандық банктердің қызметіндегі негізгі проблемалық аймақтарды атап өтті: атқарушылық органның қызметіне Директорлар кеңесінің тарапынан тиісті бақылаудың жоқтығы; тәуекелдерді басқару рәсімдерін, банктің заңнама талаптарының сақталуын бақылау рәсімдерін, банктердегі күтпеген жағдайларды жедел шешу рәсімдерін; банктің клиенттермен өзара әрекеттесу рәсімдерін  регламенттеу мен орындаудың нашар деңгейі; сондай-ақ тәуекелдерді басқару процестерінің банктер қызметінің көлемі, сипаты және күрделілік деңгейіне сәйкессіздігі. Банктік жүйенің осы кемшіліктерін жеңу үшін Ұлттық банкі екінші деңгейдегі банктер үшін тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесін қалыптастырудың жаңа қағидаларын әзірледі, оларды Әнуар Бәкіров Форумның қатысушыларына түсіндіріп берді. 

Қонақтарды қаржылық бақылауды жүзеге асыру үшін «Электрондық коммерция орталығы» әзірлеген «Тәуекелдерді басқару жүйесімен» таныстырды.  Жобаға «е-Қаржымині» ақпараттық жүйесі шеңберінде Қаржы министрлігі бастамашылық жасады. Тәуекелдерді басқару жүйесі мақсаттарға қол жеткізуге ықпал жасайтын жоспарлы да, болжанбаған да оқиғалар немесе мән-жайлардың туындау мүмкіндігі мен белгісіздік жағдайларында шешімдер қабылдауға көмектеседі.

«Тәуекелдерді басқару жүйесі» жобасы сатып алу, бюджеттеу және бухгалтерлік есеп рәсімдерінің тұрақты бұзушылықтарының алдын алу үшін пайда болған. «Электрондық коммерция орталығының» өкілі Жомарт Әбдішев қаржы бұзушылықтары бюджет шығасы, инвестициялардың жылыстауы, жұмыссыздық және сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне итермелейтінін түсіндірді. Жүйені құруға қойылатын басқа да алғышарттар бақылау жүргізуге жүйелі тәсілдеменің жоқтығы, талдаудың жоғары еңбек сыйымдылығы, орталықтандырылған әдіснаманың жоқтығы және кадрлардың жетіспеушілігі болды. Жоба осы қиындықтарды жеңіп шығуға көмектесті. 

«Тәуекелдерді басқару жүйесі процестерді жай ғана автоматтандырып қоймай, оларды жетілдіреді», - деп атап көрсетті Жомарт Әбдішев.

2014 жылы анықталған бұзушылықтардың сомасы 206,9 миллиард теңгені құрады, ол өткен жылға қарағанда,  65,5%-ға артық. Тек 2014 жылдың 4-тоқсанының ішінде ғана 1000 астам тәуекел хабарламасы анықталды, олардың ішінде жалпы сомасы 1,2 млрд.теңгеге шамамен 21% бұзушылық расталды. Ал 2015 жылдың басынан бері 2000-ға жуық тәуекел анықталды. 

Банктік секторлар мен сақтандыру компаниялары үшін Бірінші Еуразиялық инвестициялық форум банктік талдау және андеррайтинг саласында алаяқтықпен күрес және тәуекелдерді басқару бойынша ең жаңа технологиялармен таныстыруға арналған алаң қызметін атқарды, сондай-ақ шешімдерді тиімді басқару және қабылдау үшін құралдарды енгізудің таңдаулы тәжірибесін қабылдау мүмкіндігін құрды. 

Форумның әріптестері мен демеушілерінің арасында – бизнес-талдау саласындағы әлемдік АТ-көшбасшылары–  FICO және SAS компаниялары.

Ресей мен ТМД бойынша FICO (АҚШ) компаниясының директоры  қонақтарға кредиттік конвейерді автоматтандыру және тәуекелдерді бақылауға арналған шешімдерді ұсынды.  FICO scores  сыныптама бағалауы бүкіл әлем бойынша кредиттік бюрода барынша кеңінен пайдаланылатын болып табылады.  Әлемде шығарылған кредиттік карталардың шамамен  65%-ы  FICO әзірлеген бейімделген бақылау жүйелерін пайдаланумен  басқарылады және 2 миллиардтан астам кредиттік карта FICO алаяқтықпен күрес жөніндегі жүйелерімен қорғалады.

Осыған ұқсас шешімдерді енгізу тәжірибесімен ВТБ24 (Ресей), ірі Ресей банктері бірінің өкілі өз ойымен бөлісті, ол кредиттік конвейерді құру және кредиттік лимиттерді басқару туралы әңгімелеп берді.

Алаяқтыққа қарсы әрекет ету және кредиттік процесті басқару мәселелері жөнінде бизнес-талдау саласындағы шешімдер мен қызметтерді әзірлеуге маманданған әлемдегі ірі жеке ІТ-компанияның бірі SAS  компаниясының өкілдері өз сөйлеген сөздерінде баяндап кетті. 

Форум қатысушыларының ерекше қызығушылығын Сан-Францискодан келген спикерлердің сессиясы танытты, олар алғаш рет біздің өңірде АҚШ және Батыс Еуропа топ-банктері және кредиттік бюроларында қолданылатын кредиттік менеджерлерді дайындаудың бірегей әдістерін таныстырды.  Банктік сала қызметкерлерін оқыту мен даярлау жөніндегі ірі орталық -   BankersLab (АҚШ) сарапшыларының басшылығымен көлгірлеу-іскерлік ойыны барысында – Форумның қатысушылары небәрі бірнеше сағат ішінде андеррайтинг саласында шешімдер қабылдаудың көп жылғы виртуалды тәжірибесін алды. Форумның қонақтары командаларға бөлініп, бірнеше қаржылық циклдерін бастан кешіріп, нарықтағы әртүрлі жағдайларға тап болды. Соңында, ең тиімді командалардың үштігі сертификаттармен марапатталды. 

Сертификаттарды табыстағаннан кейін жүлделер ұтыс ойыны болды. Іс-шараны демеушілердің біреуі – Zendo турагенттігі – ұтыс ойнының жеңімпаздарына БАӘ және Шарын шатқалына жолдама сыйлады.  Тағы бір сыйлық бір бақытты жанға бұйыды, ол ауадан бейне түсірілімге арналған квадрокоптер, оны SAS компаниясы  табыстады.

Қаржылық ақпараттық жүйелер және ресурстар бойынша ақпараттандыру саласындағы оператор, сондай-ақ мемлекеттік электрондық сатып алу саласындағы бірыңғай ұлттық оператор - «Электрондық коммерция орталығы» Форумның ұйымдастырушысы болды.